Het moment waarop iemand mij vroeg waarom ik dankjewel zei tegen AI.
Ik betrapte mezelf er laatst bij het geven van een workshop op, dat ik “dankjewel” zei tegen Copilot. Ik kreeg gelijk de vraag: “Waarom doe je dit? Helpt dit om betere antwoorden te krijgen?” Mijn eerlijke reactie: ik weet niet precies waarom ik het deed. Inmiddels weet ik dat wel. Het was een automatisme omdat ik om hulp vroeg, en tegen een vriendin of collega zou ik dan ook beleefd dankjewel zeggen.
In gesprek met AI. Afbeelding gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026.
Het maakte me weer even scherp, het woord “dankjewel” gebruiken is niet duurzaam en, ondanks dat het menselijker voelt, vermijd ik hem om die reden normaal gesproken. Een mooie spiegel dus, gekregen van een deelnemer uit mijn workshop.
Ook AI kan worden gebruikt als spiegel. Volgens recent onderzoek in 2025 is nummer 1 het gebruik van generatieve AI als therapie en gezelschap.1 En zo zijn er inmiddels verhalen bekend van mensen die met AI zijn getrouwd. Ik vind het een interessant fenomeen, want het zegt volgens mij heel veel over ons als mens. Je gezien en gehoord worden door een voorspellend taalmodel. Zegt dat iets over het taalmodel of over ons als mens?
Wordt AI menselijker of “ver-robotiseren” wij?
We praten tegen AI alsof het ons begrijpt. Maar in de basis is het heel simpel, het voorspelt. Het werkt met patronen en geeft vaak wat we willen horen. Ja, je kunt uiteraard instellen dat het kritisch praat, maar ook dit is interessant. Dan gaan we onze gesprekspartner ook nog “controleren”. Dit is geen echte relatie en toch voelt het zo.
We kunnen daarmee echte confrontaties uit de weg gaan. En juist daar zit een groot risico. Echte gesprekken zijn juist ook onvoorspelbaar. En kunnen ook heel pittig zijn.
En daarmee zeg ik niet dat je het niet kunt gebruiken als bijvoorbeeld spiegel. Of wanneer je twijfelt of je e-mail met te veel emotie is geschreven, even checken. Maar als we gelijk naar die telefoon grijpen wanneer we in die emotie zitten, dan leren we ook niet meer met die emoties om te gaan. Dit is trouwens een breder probleem dan alleen AI, wat mij betreft.
Maar juist kwetsbaarheid tonen en echte verbinding aangaan, dat is wat je met AI niet kunt doen.
Dus wanneer zou ik in het kader van bovenstaande AI wel gebruiken en wanneer niet?
Wel:
Je gedachten terugkaatsen
Patronen “zichtbaar” maken
Helpen om te reflecteren
Niet:
Je frustraties uiten bij ChatGPT en daarmee het echte gesprek vermijden
Bewust omgaan met AI gaat voor mij over drie gesprekken:
Het gesprek met jezelf
Wat denk en voel ik echt?Het gesprek met anderen
Durf ik het echte gesprek aan?Het gesprek met AI
Gebruik ik het bewust of onbewust?
AI moet een aanvulling zijn, en geen vervanging van deze gesprekken.
Dus de eerstvolgende keer dat je dankjewel zegt tegen AI, kan je dan stilstaan en kijken wat maakt dat je “dankjewel” zei?
Geraadpleegde bronnen
How People Are Really Using Gen AI in 2025