Het "chilling effect" van opnemen van meetings
Wat gebeurt er met onze gesprekken als de transcript‑knop standaard aanstaat?
Ik gaf laatst een online Copilot workshop en via dezelfde meeting bespraken we de sessie nog na, de HR business partner die het georganiseerd had en ik. Ik heb al eerder workshops gegeven, dus we kennen elkaar inmiddels iets beter. We waren al wat afgedwaald inmiddels en aan het praten over andere zaken dan werk. En ineens zei ze: “de facilitator [slimme AI assistent voor Teams meetings] staat nog aan, shit”. En ik dacht gelijk, “rookie mistake”. Normaal ben ik me hier meer bewust van en dat voor iemand die al jaren in adoptie van technologie zit, en klanten hier juist vaak voor waarschuwt.
Opnemen van meetings. Afbeelding gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026.
En mijn eerste reactie was, we kunnen dat deel vast verwijderen. En als organisator zijn er mogelijkheden, maar ik was niet de organisator. Ik voelde me even heel kwetsbaar, want alle deelnemers krijgen het transcript ook te zien. Ondanks dat er geen geheimen in zaten, is het geen prettig idee dat 10 andere deelnemers jouw “privé” gesprek kunnen terugzien (want dat bleken de ingestelde opties door de organisator).
En natuurlijk, risico van het vak als je dit vergeet uit te zetten. Maar juist omdat het steeds “normaler” wordt om gesprekken op te nemen, vergeet je het ook sneller. En daar zitten wat mij betreft ook ethische vraagstukken. Ik gaf in coronatijd veel workshops online, en deze werden vaak opgenomen voor de mensen die er niet bij konden zijn. Mijn observatie toen: in deze sessies stelden mensen beduidend minder vragen. En in mijn ervaring was dat sterker bij een meer hiërarchische cultuur en vergroot het bij sommige deelnemers het gevoel van onveiligheid.
“Chilling effect”
Harvard waarschuwt dat AI notetakers open gesprek kunnen afremmen. Onderzoekers noemen dit breder het chilling effect1: Mensen praten minder als ze weten wat er wordt vastgelegd: bijvoorbeeld minder kwetsbaar, minder eerlijk en minder twijfelend hardop. Het effect wat bij mij ontstond toen ik realiseerde dat ik praatte alsof ik niet opgenomen werd.
Het roept een lastig dilemma op. De voordelen en efficiëntie van AI samenvattingen versus de kwaliteit van menselijk contact. Want mijn inziens leidt juist het stellen van vragen, nieuwsgierig zijn en hardop denken ook tot meer kennis, en dat wordt dan afgeremd.
Transcript knop dan maar standaard uit?
Ik zie bij veel organisaties dat ze de knop helemaal uit hebben staan uit angst voor bijvoorbeeld veiligheidsrisico’s, en dat is zeker begrijpelijk. Alleen wat zie ik in de praktijk? Mensen kiezen zogeheten “geitenpaadjes” om dit toch te kunnen doen, bijvoorbeeld door het op de telefoon laten opnemen. Spoiler: dit brengt vaak alleen maar meer veiligheidsrisico’s met zich mee.
Welke doelgroepen hebben profijt van het opnemen:
Doven en slechthorenden, überhaupt om mee te kunnen doen
Niet moedertaalsprekers: toch fijn als je later rustig de dingen terugleest die je niet begrepen hebt.
Iemand die ziek thuis zit of vanwege andere omstandigheden er niet bij kan zijn en zo makkelijk “bijgepraat” kan worden.
Notulisten die nu een hulpmiddel hebben om alles vast te leggen.
Kortom, dit gaat niet alleen over gemak en privacy, maar ook over toegankelijkheid. En waar kies je dan voor? Niet opnemen en/of transcriberen, zodat je zeker weet dat privacy bewaard wordt en mensen zich durven uit te spreken? Of bovenstaande groepen die profijt hebben als het wel opgenomen wordt.
Bewust opnemen
Het gaat er dus om:
waarom je de opname aanzet
voor wie je deze aanzet, en;
wat er daarna mee gebeurt.
Ik pleit er daarom voor om bewust op te nemen, en niet automatisch opnemen, puur uit gemak, want er zitten wel degelijk consequenties aan de keuze voor het opnemen.
Wil ik deze blog graag afsluiten met het dilemma van deze week, wat is voor jou het belangrijkste bij het wel / niet opnemen van meetings:
“Stel: je weet zeker dat de opname leidt tot betere notulen én tot minder eerlijke gesprekken. Wat kies je, en wat zegt die keuze over jouw organisatie?”
AI Assistant Guidelines | Harvard University Information Technology