Airco aan, prompt aan
Afkoelen in het café, opwarmen in het datacenter
Ik schrijf deze blog vanuit mijn stamcafé in Amsterdam waar de airco op 20 graden staat. Het voelt als de omgekeerde wereld deze dagen. Buiten tikken we een historische 38 graden aan en is dit officieel de warmste juni ooit in Nederland. Normaal zit ik bij mooi weer alleen binnen te werken en puilt het terras uit. Nu zit het binnen vol en is het buiten leeg, ondanks de opgezette zwembadjes op het terras om de voeten af te koelen.
De koelte van binnen, de kosten van buiten. Afbeelding gegenereerd met Microsoft Copilot, 2026.
Wat heeft deze hitte met AI te maken?
Inmiddels worden steeds meer mensen zich bewust van hoe “de cloud” nu precies werkt. Uiteraard afhankelijk van mijn doelgroep, maar als ik in een workshop vraag of iemand me kan vertellen wat “de cloud” is, zie ik vaak een aantal vraagtekens boven de hoofden van mijn deelnemers verschijnen. “Ja, iets met dat je data niet op je laptop staat, maar in een datacenter?”.
En ondertussen blaast de airco hier koele lucht (zo koel dat ik een trui overweeg aan te trekken), gaat de restwarmte de straat op en wordt het buiten weer wat warmer. Iets wat mij in China en India zo deed verbazen. Het temperatuurverschil tussen buiten en binnen was soms wel 20 graden, gevoelsmatig. Het voelt als een soort vicieuze cirkel. En tegelijkertijd moet ik met deze hitte, waarin de ene helft verkoeling zoekt binnen en de andere helft buiten in het water, ook denken aan datacenters. Water is nodig om de servers te koelen en om elektriciteit op te wekken. En bij een te hoge temperatuur is er veel meer water nodig.
Op weg naar 3 liter water per persoon per dag
Nu wil ik graag met cijfers strooien, maar weinig datacenters publiceren hun daadwerkelijke energieverbruik1. Daar is gelijk een zorg, ondanks Europese rapportageverplichtingen zijn de grote techbedrijven weinig transparant. Zo weet de Nederlandse overheid bijvoorbeeld niet hoeveel water de datacenters verbruiken2.
Volgens een recent rapport van de Verenigde Naties (juni 2026) verdubbelt het waterverbruik van datacenters wereldwijd richting 2030, van 4,5 naar 9,3 biljoen liter per jaar. 3. Om dat wat tastbaarder te maken: Het verwachte aantal wereldburgers in 2030 is 8,5 miljard. Dus dit zou meer dan 1000 liter per persoon per jaar zijn, wat ongeveer 3 liter per wereldburger per dag is.
“Water positive” in 2030
En juist terwijl cijfers de verkeerde kant op gaan, beloven techbedrijven het tegenovergestelde. Microsoft en Google streven ernaar om “water positive” te zijn in 2030. Wat betekent dat ze meer water teruggeven aan de natuur dan ze verbruiken. Klinkt net zo fijn als die airco hier boven mijn hoofd, maar is dat ook zo? Het voelt net zo omgekeerd als de situatie hier in mijn café, met mooi weer massaal binnen zitten.
Een onafhankelijk rapport van energieanalist Ketan Joshi, in opdracht van een coalitie van klimaatorganisaties, onderzoekt 154 klimaatclaims van de big tech. De uitkomst is ontnuchterend: 74 procent van de claims is onbewezen en 36 procent verwijst naar geen enkel bewijs. Slechts 26 procent baseert zich op peer-reviewed onderzoek. Joshi noemt het zelf een rookgordijn4. Een beetje vergelijkbaar met het zonnepark van Tata Steel tussen de hoogovens. Het betekent niet dat techbedrijven liegen, want hun projecten bestaan, maar de claim “water positive in 2030” terwijl het verbruik verdubbelt, voelt wel als een bijzondere.
Collectief én eigen dilemma
En ik doe zelf net zo hard mee: ik zit hier in de airco, met mijn laptop open en Copilot aan. Ik geef workshops over hoe je AI slimmer kunt inzetten en hoe je dit kunt adopteren, dus niet minder gebruiken. Alsof je met de auto naar de supermarkt een straat verderop gaat, omdat het makkelijker is, sneller, of een gewoonte is geworden. En dat brengt mij bij een collectief dilemma:
Stel dat het waterverbruik verdubbelt zoals het VN-rapport voorspelt. Wat doen wij dan, als kenniswerkers die elke dag met Copilot, ChatGPT, Claude of Gemini werken? Wachten we tot de regels strenger worden, tot er een AI Act komt die ook over duurzaamheid gaat? Of pakken we het zelf op, klein, in onze eigen werkdag? En worden we een gebruiker die af en toe nadenkt voordat we klikken. Zo ben ik zelf ook minder gaan vliegen, tweedehands kleding gaan kopen en grotendeels vegetarisch gaan eten. Uiteindelijk niet omdat het verplicht is van bovenaf, maar omdat ik zelf bewustere keuzes wilde maken. Weet jij al wat je gaat doen?
“Stel: je weet zeker dat één bewuste prompt minder per dag jou nauwelijks tijd kost, maar collectief liters water bespaart. Doe je het? En als het antwoord ja is, waarom doen we het dan nu nog niet?”
Geraadpleegde bronnen
Veel datacenters weigeren te publiceren hoeveel water en stroom ze verbruiken | Klimaat | NU.nl
Google en Microsoft houden energiegebruik van hyperscale-datacenters geheim voor de overheid - NRC
https://collections.unu.edu/eserv/UNU:10647/UNU-INWEH-Report-The_Env_Cost_of_AI-2026.pdf
202602_AI-for-climate-claims-Report_BFF.pdf