AI volgen zonder nadenken?

Zo beland je in het water

Leestijd: 3 minuten

Een tijdje geleden was het weer zo ver. Een bestuurder volgde blindelings de navigatie.. en eindigde ergens in het water, tegen een gebouw of op een andere onbedoelde plek. Ik lach erom, en tegelijkertijd kan ik zelf niet meer zonder de navigatie rijden. Ik ben niet gezegend met het allerbeste richtingsgevoel, dus navigatie helpt mij enorm. Zelfs op de fiets in Amsterdam. En tegelijkertijd besef ik dat ik er een tikkeltje (veel) afhankelijk van ben geworden.

Ik probeer daar af en toe bewust van te zijn. En in plaats van op de automatische piloot daadwerkelijk op de borden te kijken. Een klein beetje mijn eigen denkvermogen gebruiken. Dat is precies een risico van AI, een subtiele shift van ondersteunen naar volledig erop vertrouwen.

We gebruiken steeds meer AI
Een groot deel van de Nederlanders gebruikt AI niet alleen privé voor dagelijkse zaken, bijvoorbeeld voor een recept, maar ook steeds meer zakelijk. Teksten schrijven, samenvatten, opties afwegen etc. En dat kan AI met veel overtuiging doen. AI is daadwerkelijk sterk in het analyseren van data, het herkennen van patronen en het genereren van logische teksten. En ja soms beter dan dat wij het op een gemiddelde werkdag doen.

Maar precies daar zit ook de valkuil: omdat de technologie foutloos lijkt en overtuigend klinkt, accepteren mensen klakkeloos antwoorden. Dat heeft zelfs een naam: automation bias. Kortom, een overmatig vertrouewn in AI. En zeker met de druk die veel mensen al ervaren op het werk, is het ook nog tijdsbesparend om het snel over te nemen.

En dan kom ik weer terug bij die navigatie, kijk je zelf nog wel op de borden?
Hoe zorg je dat je daadwerkelijk blijft opletten achter het stuur? Een paar tips:

• Gebruik AI op de juiste momenten.
  Grijp ik uit gewoonte naar AI, als een soort Google, of helpt het echt voor dit probleem?

• Vertrouw het alleen als je het kunt controleren.

  Hoe minder jij van een onderwerp weet, hoe groter de kans dat je foutieve informatie niet herkent, weet jij weinig? Vraag AI om de eigen informatie te controleren, of schakel iemand in met de juiste kennis.

• Check altijd de bron, waar baseert AI het antwoord op?

  Check bronnen, maar ook aannames en feiten waar AI mee komt.

• Laat AI met je meedenken, maar niet voor je beslissen.

  Laat het jouw opties verkennen, ideeën testen en eerste versies maken, maar beslis zelf wanneer de impact van de keuze groot is.

Ik weet niet welke werkafspraken er bij jou in de organisatie zijn, maar volgens mij ben jij nog steeds eindverantwoordelijk. Van mij mag je de schuld schuiven in de schuld van AI, maar of dat dan weer de beste keuze is, over keuzes gesproken.

Blijf ik navigatie gebruiken? Zeker, zelfs op de fiets. Maar ik probeer wel af en toe op te letten en te checken of ik niet de gracht in fiets. Ongevraagd advies: zorg dat je met jouw organisatie niet die gracht of sloot in navigeert.